Bulletin of the Chemists and Technologists of Macedonia, Vol. 18, No. 1, pp. 15 (1999)
GHTMDD 319 ISSN 0350 0136
Received: December 28, 1998 UDC: 547.21 : 544.131
Accepted: April 2, 1999
Original scientific paper
BOUNDS FOR THE RANDI] CONNECTIVITY INDEX OF ALKANES
Ivan Gutman
Faculty of Science, University of Kragujevac,
P.O.Box 60, YU34000, Kragujevac, FR Yugoslavia
It is shown that the Randi} connectivity index c
of any alkane
satisfies the relation
, where
and
. Besides,
holds in the case of normal alkanes, whereas
in the case of alkanes possessing no CH and CH2 groups.
Keywords: Randi} index; connectivity index; QSPR; QSAR
R e z i m e
GRANICI NA RANDI]EVIOT INDEKS NA POVRZANOST NA ALKANI
Ivan Gutman
Prirodno-matemati~ki fakultet, Univerzitet u Kragujevcu,
p. fah 60,
Klu~ni zborovi: Randi}ev indeks na povrzanost; indeks na povrzuvawe;
QSPR; QSARPoka`ano e deka Randi}eviot indeks na povrzuvawe
za koi bilo alkani
ja zadovoluva relacijata
, kade {to
i
. Osven toa, za normalni alkani va`i
, dodeka
va`i za alkani koi nemaat grupi SN ili SN2.
Bulletin of the Chemists and Technologists of Macedonia, Vol. 18, No. 1, pp. 714 (1999)
GHTMDD 320 ISSN 0350 0136
Received: February 2, 1999 UDC: 542.952.53927.5 : 543.422
Accepted: May 11, 1999
Original scientific paper
PROTONATION OF ALKYLARYL SULFIDES IN FLUOROSULFONIC
AND PENTAFLUOROANTIMONY-FLUOROSULFONIC ACID SOLUTIONS
Katica ^olan~eska-Rag`enovi}1, Mirjana Eckert-Maksi}2 and @eljko Marini}2
1
Faculty of Technology and Metallurgy, The "Sv. Kiril & Metodij" University,The mode of protonation of some alkoxyalkylthiobenzenes, 1,2-di-(methylthio)benzenes, 2,4,6-trimethyl-1-methylthiobenzen and 2-amino-1-methylthiobenzen in HSO3F and SbF5-HSO3F solutions was studied by low-temperature 1H NMR spectroscopy. The sites of protonation (S-v.s. C-) were dependent upon the substituents in the ring and the acid media. The structures of the formed ions were assigned on their 1H NMR spectra. Sulfonium ions (S-protonated sulfides) formation was generally observed in HSO3F solution at low-temperature (60oC). Some alkoxyalkythiobenzenes in strongest superacid media (SbF5-HSO3F) behave as ambident bases protonating both on sulfur and on carbon atom in para-position to the alkoxy group of benzene ring, forming diprotonated ions. But the dimethoxymethylthiobenzenes in superacid media were observed only as benzenium ions (protonation in benzene ring).
Keywords: prototnation; superacid; aromatic sulfide; 1H NMR spectroscopy
R e z i m e
Katica ^olan~eska-Ra|enovi}1,
Mirjana Eckert-Maksi}2 i @eljko Marini}21
Tehnolo{ko-metalur{ki fakultet, Univerzitet "Sv. Kiril i Metodij",Klu~ni zborovi:
protonirawe; superkiselina, aromati~en sulfid; 1N NMR spektroskopijaIspituvana e reakcijata na protonirawe na nekoi alkoksi-alkiltiobenzeni, di(metiltio)benzeni i metil i amino supstituiran benzen vo rastvori na
HSO3F i 10% SbF5-HSO3F so pomo{ na nisko temperaturna 1H NMR spektroskopija. Sledeno e vlijanieto na supstituentot, na promenata na superkiselinskiot rastvor i na temperaturata vrz nasokata na protoniraweto. Vo rastvori na HSO3F alkoksialkiltiobenzenite glavno se protonirani na sulfurniot atom formiraj}i joni na sulfonium so lokaliziran pozitiven polne`, osven dimetoksimetiltiobenzenite koi se protonirani na jaglerodniot atom od benzenskiot prsten do soodvetni joni na benzenium i pozitivniot polne` e delokaliziran na prstenot. Vo rastvor na 10% SbF5-HSO3F alkoksialkiltiobenzenite se odnesuvaat kako ambidentni bazi; tie se diprotonirani vrzuvaj}i go kiselinskiot proton i na sulfurniot i na jaglerodniot atom od benzenskiot prsten vo para-polo`ba vo odnos na alkoksi-grupata.Di(metiltio)benzenite i metil supstituiraniot metiltiobenzen i vo dvata superkiselinski rastvori se protoniraat na sulfurniot atom. Aminoderivatot na metiltiobenzenot e protoniran na elektro ponegativniot azoten atom.
Smetame deka rezultatite od ispituvawata na odnesuvaweto na supstituiranite aromati~ni sulfidi pri reakcijata na protonirawe pridonesuvaat za pro{iruvaweto na soznanijata za reaktivnosta na ovie soedinenija vo superkiselinski rastvori. Tie mo`at da se koristat namesto konvencionalnite kiseli katalizatori kako vo preparativnata organska hemija taka i vo industriski va`ni kiselo-katalizirani reakcii.
Bulletin of the Chemists and Technologists of Macedonia, Vol. 18, No. 1, pp. 1520 (1999)
GHTMDD 321 ISSN 0350 0136
Received: December 12, 1998 UDC: 547.584 : 542.949.41.094.7]: 543.422
Accepted: April 14, 1999
Original scientific paper
SPECTROPHOTOMETRIC STUDY OF KINETICS OF ALKALINE HYDROLYSIS
OF SOME N-SUBSTITUTED PHTHALIMIDES
Nada U. Perii}-Janji}1, Luciana L. Arman1, Marija D. Lazarevi}2
1
Institute of Chemistry, Faculty of Sciences, University of Novi Sad,The kinetics of the hydrolysis of N-(4-R-phenylaminomethyl)-phthalimide (R = H; OCH3; CH3; Cl; Br) were studied spectrophotometrically in aqueous sodium hydroxide solutions. The rate of hydrolysis shows a small dependence on the concentration of hydroxide ion in the pH region 9.3513.70. The effect of para substituent (R) on benzene ring on the reaction rate constants of hydrolysis obeys Hammett`s relationship.
Keywords: N-substituted phthalimides; alkaline hydrolysis; kinetics
R e z i m e
SPEKTROFOTOMETRISKO PROU^UVAWE NA KINETIKITE NA ALKALNA HIDROLIZA NA NEKOI
Nada U. Peri{i}-Jawi}1, Lucijana L. Arman1, Marija D. Lazarevi}2
1
Institut za hemiju, Prirodno-matemati~ki fakultet,Klu~ni zborovi:
N-supstituirani ftalimidi; alkalna hidroliza; kinetikaSpektrofotometriski bea izu~uvani kinetikite na hidroliza na
N-(4-R-fenilaminometil)-ftalimid (R=H; OCH3; CH3; Cl; Br) vo vodni rastvori na natrium hidroksid. Stepenot na hidrolizata poka`uva mala zavisnost od koncentracijata na hidroksidniot jon vo rN so opseg 9,35 13,70. Efektot na supstituentite vo benzenskoto jadro vrz reakcioniot stepen na konstantite na hidroliza e vo korelacija so Hammett-ovata ravenka.
Bulletin of the Chemists and Technologists of Macedonia, Vol. 18, No. 1, pp. 2130 (1999)
GHTMDD 322 ISSN 0350 0136
Received: July 15, 1998 UDC: 669.334.43 : 544.42.001.573
Accepted: April 27, 1999
Original scientific paper
MATHEMATICAL MODEL FOR DUMP LEACHING OF COMPLEX SULFIDE ORES
PART I: SETTING UP THE MODEL
Cvetanka Kuzmanovska1, Filimena Poposka and Aleksandar Grizo
Faculty of Technology and Metallurgy, The "Sv. Kiril & Metodij" University,
P.O. Box 580, 91001 Skopje, Republic of Macedonia
A mathematical model for dump leaching of complex sulfide ores is presented. This model is suitable for description of the kinetics of ore sample consisting of various minerals (chalcocite, covellite, chalcopyrite, pyrite) as a function of the concentration of ferric ions in the leaching solution. Leaching occurs as a mixed kinetics including surface chemical reaction and diffusion through the pores of the ore particle.
Keywords: copper sulfide ores; leaching; mathematical modeling
R e z i m e
MATEMATI^KI MODEL nA LU@EWE NA KOMPLEKSNA SULFIDNA RUDA NA HLADI.
1. POSTAVUVAWE NA MODELOT
Cvetanka Kuzmanovska, Filimena Poposka i Aleksandar Grizo
Tehnolo{ko-metalur{ki fakultet, Univerzitet "Sv. Kiril i Metodij",
p. fah 589, 91001 Skopje, Republika Makedonija
Klu~ni zborovi: sulfidna bakarna ruda; lu`ewe na hladi; matemati~ko modelirawe
Vo trudot e prika`an matemati~ki model na lu`ewe na kompleksna ruda na bakar, na hladi. Modelot e pogoden za opi{uvawe na kinetikata na lu`ewe, na primerok od ruda koja sodr`i razli~ni minerali (halkocit, kovelit, halkopirit, pirit), kako funkcija od koncentracijata na feri-jonite vo rastvorot. Lu`eweto se slu~uva kako me{ana kinetika koja gi vklu~uva i hemiskata reakcija na povr{inata i difuzijata vo porite na rudnata ~estica.
Reakcionite zoni vo rudnata ~estica se zavisni od nejzinata mineralogija, a tie go opredeluvaat lu`eweto vo celina. Dvi`eweto na reakcionite zoni niz rudnata ~estica so vremeto gi opredeluva periodite na lu`ewe vo koi brzinata na difuzijata i/ili brzinata na hemiskata reakcija se pojavuvaat kako brzinski stepeni koi ja opredeluvaat op{tata brzina na procesot na lu`eweto.
Bulletin of the Chemists and Technologists of Macedonia, Vol. 18, No. 1, pp. 3136 (1999)
GHTMDD 323 ISSN 0350 0136
Received: December 26, 1998 UDC: 582.29 : [546.81571 : 534.422
Accepted: April 4, 1999
Short communication
FACTOR AFFECTING THE UPTAKE OF LEAD IONS BY DRIED LICHEN BIOMASS
Ömer Saltabas, Ferda Yesilcimen and Göksel Akcin*
Yildiz Technical University, Department of Chemistry, 80270 SisliIstanbul, Turkey
e-mail: akcin@yildiz.edu.tr
Factors affecting the uptake of Pb(II) from aqueous solution by biomass of dried lichens Usnea florida, Dermatocorpon miniatum, Dermatocorpon intestiniforme and Pseudeuernia furfuracea were investigated. Lead binding capacity increased with decreasing particle size. The maximum Pb(II) uptake was found to occur in 1030 minutes. The amount of Pb(II) bound increased with initial lead concentration. The pH of the solution had a strong effect on the uptake of lead ions for all studied lichens. Binding was a minimum at pH 2, but increased rapidly with increasing pH. Lead binding was completely blocked in the presence of EDTA for all lichens studied. Generally both acidic and basic pretreatment increased Pb(II) binding except acidic pretreatment of Dermatocorpon intestiniforme and basic pretreatment of Usnea florida. Coincidental metal ions namely zinc, copper and chromium increased the binding of lead ions for all lichens studied.
Keywords: biosorption; lichen; biomass; lead
R e z i m e
FAKTORI [TO VLIJAAT VRZ VRZUVAWETO NA OLOVNI JONI
OD SUVA BIOMASA NA LI[AJ
Ömer Saltabas, Ferda Yesilcimen i Göksel Akcin
Yildiz Technical University, Department of Chemistry, 80270 SisliIstanbul, Turkey
e-mail: akcin@yildiz.edu.tr
Klu~ni zborovi:
biosorpcija; li{aj; biomasa; olovoVo trudot se ispituvani faktori {to vlijaat vrz vrzuvaweto na Pb(II) prisutno vo vodni rastvori od suva biomasa na li{aite Usnea florida, Dermatocorpon miniatum, Dermatocorpon intestiniforme i Pseudeuernia furfuracea. Kapacitetot na vrzuvawe na olovoto se zgolemuva so namaluvawe na goleminata na ~esti~kite. Vrzuvaweto e najgolemo vo interval od 10 do 30 minuti. Koli~estvoto Pb(II) {to se vrzuva se zgolemuva so zgolemuvawe na negovata po~etna koncentracija. rN na rastvorot ima silno vlijanie vrz vrzuvaweto na olovnite joni kaj site ispituvani li{ai. Vrzuvaweto e najmalo pri rN 2, no se zgolemuva so zgolemuvawe na rN.
Vrzuvaweto na olovoto e potpolno blokirano vo prisustvo na EDTA vo site ispituvani slu~ai. I obata pretretmani go zgolemija vrzuvaweto na Pb(II) so isklu~ok na kiselinskiot pretretman na Dermatocorpon intestiniforme i pretretmanot so baza na Usnea florida. Metalnite joni na cinkot, bakarot i hromot go zgolemija vrzuvaweto na olovnite joni kaj site ispituvani li{ai.
Bulletin of the Chemists and Technologists of Macedonia, Vol. 18, No. 1, pp. 3740 (1999)
GHTMDD 324 ISSN 0350 0136
Received: February 15, 1999 UDC: 612.126.711 : 543.422
Accepted: May 5, 1999
Short communication
CATALYTIC SPECTROPHOTOMETRIC DETERMINATION OF MANGANESE(II)
IN HUMAN BLOOD SERUM
Konstantin Mutaftchiev1, Kamen Tzachev2 and Alexander Alexiev1
1
Department of Chemistry and Biochemistry, Higher Medical Institute, 5800 Pleven, Bulgaria,A new catalytic spectrophotometric method for determination of manganese(II) in human blood serum was developed. The method is based on a catalytic reaction for determination of manganese(II) through oxidation of sulphanilic acid by potassium periodate with 1,10-phenanthroline as activator. Manganese in the range 0.26.0 ng ml1 can be determined, and the detection limit is 0.1 ng ml1. The relative standard deviation is 5.6 % for ten determinations of 0.86 ng ml1 of manganese(II). The method was applied successfully for determination of manganese in blood serum of subjects with gastrointestinal disorders. The results showed reasonable agreement with those obtained by ETAAS.
Keywords: manganese(II) determination; human blood serum; catalytic spectrophotometric method; sulphanilic acid oxidation; periodate
R e z i m e
SPEKTROFOTOMETRISKI KATALITI^KI METOD ZA OPREDELUVAWE NA MANGAN(
Konstantin Mutaftchiev1, Kamen Tzachev2 i Alexander Alexiev1
1
Department of Chemistry and Biochemistry, Higher Medical Institute, 5800 Pleven, Bulgaria,Klu~ni zborovi:
opredeluvawe na mangan(II); serum od ~ove~ka krv; kataliti~ka reakcija; spektrofotometrija; oksidacija na sulfanilna kiselina; kaliumperjodatRazvien e nov spektrofotometriski kataliti~ki metod za opredeluvawe na mangan
(II) vo serum od ~ove~ka krv. Metodot se bazira na kataliti~ka reakcija za opredeluvawe na mangan(II) preku oksidacija na sulfanilna kiselina so kalium perjodat i 1,10-fenantrolin kako aktivator. Na ovoj na~in mo`e da se opredeli Mn(II) vo koncentracisko podra~je od 0,2 do 6,0 ng ml1 (granicata na detekcija e 0,1 ng ml1). Pri 10 merewa na obrazec so 0,86 ng ml1 Mn(II), relativnata standardna devijacija iznesuva 5,6 %. Metodot e uspe{no primenet za opredeluvawe na Mn vo krven serum na lica so gastrointestinalni naru{uvawa. Rezultatite se vo zadovolitelna soglasnost so tie dobieni so ETAAS.
Bulletin of the Chemists and Technologists of Macedonia, Vol. 18, No. 1, pp. 4145 (1999)
GHTMDD 325 ISSN 0350 0136
Received: Ocober 21, 1998 UDC: 547.26185 : 531.756
Accepted: March 17, 1999
Professional paper
DENSITIES OF TERNARY LIQUID SYSTEMS CONTAINING ALIPHATIC ALCOHOLS AT VARIOUS TEMPERATURES
Milan Sovilj
Faculty of Technology, University of Novi Sad, 21000 Novi Sad, FR Yugoslavia
The densities for chloroform+2-propanol+2-butanol and 2-propanol+2-butanol+ethanol ternary liquid systems were determined under the full range of composition at 20, 25, 30, and 35 oC, and atmospheric pressure. An existing predictive equation for the ternary liquid mixture densities has been tested.
Keywords: density; ternary liquid mixture; empirical equation; aliphatic alcohol
R e z i m e
GUSTINI NA TRIKOMPONENTNI TE^NI SMESI KOI SODR@AT
ALIFATSKI ALKOHOLI NA RAZLI^NI TEMPERATURI
Milan Soviq
Tehnolo{ki fakultet, Univerzitet u Novom Sadu,
21000 Novi Sad, SR Jugoslavija
Klu~ni zborovi: gustina; trikomponentna te~na smesa; empiriska ravenka; alifatski alkohol
Opredeleni se eksperimentalni podatoci za gustinata na trikomponentnite te~ni smesi: hloroform+2-propanol+2-butanol i 2-propanol+2-butanol -etanol na temepraturi od 20, 25, 30 i 35 oS pri atmosferski pritisok. Ispituvano e vlijanieto na temperaturata vrz gustinata na te~nite smesi. Eksperimentalnite podatoci za gustina se korelirani so ravenkata na
Paschke et al. [2] koja dava dobro soglasuvawe na presmetanite i merenite vrednosti.
Bulletin of the Chemists and Technologists of Macedonia, Vol. 18, No. 1, pp. 4750 (1999)
GHTMDD 326 ISSN 0350 0136
Received: November 16, 1998 UDC: 547.462 : 543.422.6
Accepted: March 19, 1999
Professional paper
PROTONATION OF CITRACONIC AND MESACONIC ACID IN AQUEOUS
AND ETHANOLIC SOLUTIONS
Katica Jankovska*, Ilinka Spirevska and Lidija optrajanova
Institute of Chemistry, Faculty of Sciences, The "Sv. Kiril & Metodij" University,
POB 162, 91001 Skopje, Republic of Macedonia
The influence of the solvent on the protonation of citraconic and mesaconic acid in aqueous and ethanolic solutions of H2SO4 was investigated using spectrophotometric methods. The spectra were recorded, in the 190300 nm region, from solutions with a constant concentration of the organic acid (1.0 · 104 mol dm3 in the case of citraconic and 2.4 · 104 mol dm3 for mesaconic acid) and increasing concentration of H2SO4 (from 1.0 to 17.5 mol dm3). It was found that in the case of citraconic acid at H2SO4 concentrations higher than 8 mol dm3 protonation and dehydratation take place the latter leading to the formation of protonated citraconic anhydride. In the case of mesaconic acid (the geometrical isomer of citraconic acid) only the protonation reaction takes place, most probably because of the trans arrangement of the carboxyl groups in it. The solvent effect is considerable and in ethanolic solutions the protonation reaction is both initiated and terminated at lower concentration of the proton donor (H2SO4).
Keywords: citraconic acid; mesaconic acid; protonation; dehydratation; UV spectroscopy
R e z i m e
PROTONIRAWE NA CITRAKONSKA I MEZAKONSKA KISELINA
VO VODNI I ETANOLNI RASTVORI
Katica Jankovska*, Ilinka Spirevska i Lidija [optrajanova
Institut za hemija, PMF, Univerzitet
Sv. Kiril i Metodij", p.fah. 162, 91001 Skopje, Republika MakedonijaKlu~ni zborovi: citrakonska kiselina; mezakonska kiselina; protonirawe; dehidratacija; UV spektroskopija
Ispitano e vlijanieto na rastvoruva~ot vrz protonirawe na citrakonska i mezakonska kiselina vo vodni i etanolni rastvori na sulfurna kiselina so primena na spektrofotometriskiot metod. Bea snimeni spektrite na serija od rastvori vo koi koncentracijata na organskata kiselina be{e konstantna (za citrakonska kiselina
1,0 · 104 mol dm3, a za mezakonska kiselina 2,4 · 104 mol dm3), dodeka koncentracijata na H2SO4 be{e raste~ka i se dvi`e{e od 1 do 17,5 mol dm3. Od dobienite rezultati be{e konstatirano deka pri koncentracii na H2SO4 pogolemi od 8 mol dm3 kaj citrakonskata kiselina osven reakcijata na protonirawe se odviva i reakcijata na dehidratacija, pri {to se formira protoniran anhidrid. Kaj geometriskiot izomer na citrakonskata kiselina (mezakonskata kiselina) se odviva samo reakcija na protonirawe {to najverojatno se dol`i na transrasporedot na karboksilnite grupi vo nea. Izu~uvawata na reakcijata na protonirawe vo vodni i etanolni rastvori na sulfurna kiselina poka`aa deka vlijanieto na rastvoruva~ot e zna~itelno. Imeno, vo etanolni rastvori reakcijata na protonirawe e popotpolna, t.e. zapo~nuva i zavr{uva pri poniski koncentracii na proton-donorot (H2SO4).Bulletin of the Chemists and Technologists of Macedonia, Vol. 18, No. 1, pp. 5155 (1999)
GHTMDD 327 ISSN 0350 0136
Received: May 15, 1998 UDC: 546.733386
Accepted: April 2, 1999
Short communication
PREPARATION AND CHARACTERIZATION OF FACIAL AND MERIDIONAL ISOMERS OF uns-cis-(ETHYLENEDIAMINE-N,N'-DI-3-PROPIONATO)(S-NORVALINATO)COBALT(III) COMPLEXES
Tibor J. Sabo1*, Lidija V. Popovi}1 and Sre}ko R. Trifunovi}2
1
Faculty of Chemistry, University of Belgrade, P.O. Box 158, 11001 Belgrade, FR YugoslaviaKeywords: cobalt(III) complexes; ethylenediamine-N,N-di-3-propionic acid; S-norvaline
Both theoretically possible geometrical isomers, facial and meridional, of uns-cis-(ethylenediamine-N,N-di-3-propionato)(S-norvalinato)cobalt(III) complexes have been prepared by reaction of sodium uns-cis-(ethylenediamine-N,N-di-3-propionato)(carbonato)cobaltate(III) with S-norvaline at 70 oC. The complexes have been isolated chromatographically and characterized by elemental analysis, electron absorption and infrared spectra.
R e z i m e
SINTEZA I KARAKTERIZACIJA NA FACIJALNI I MERIDIJALNI IZOMERI NA
Tibor J. Sabo1, Lidija V. Popovi}1 i Sre}ko R. Trifunovi}2
1
Hemijski fakultet, Univerzitet u Beogradu, p. p. 158, 11001 Beograd, SR JugoslavijaKlu~ni zborovi: kobalt(
III) kompleksi; etilendiamin-N-N'-di-3-propionska kiselina, S-norvalinVrz osnova na dve teoretski mo`nosti za geometriska izomerija, facijalna i meridijalna, sintetizirani se kompleksi na
uns-cis-(etilendiamin-N-N'-di-3-propionato)(S-norvalinato)-kobalt(III) vo reakcija na natrium-uns-cis-(etilendiamin-N,N'-di-3-propionato)kobaltat(III)dihidrat so Y-norvalin na 70 oS. Ovie komleksni soedinenija, hromatografski se izolirani i karakterizirani so elementarna analiza, UV/VIS spektrofotometrija.
Bulletin of the Chemists and Technologists of Macedonia, Vol. 18, No. 1, pp. 5764 (1999)
GHTMDD 328 ISSN 0350 0136
Received: November 16, 1998 UDC: 543.552 : 004.42
Accepted: March 19, 1999
Professional paper
MATHCAD A TOOL FOR NUMERICAL CALCULATION OF SQUARE-WAVE VOLTAMMOGRAMS
Valentin Mir~eski, Rubin Gulaboski and Igor Kuzmanovski
Institute of Chemistry, Faculty of Sciences and Mathematics, The "Sv. Kiril & Metodij" University,
POB 162, 91000 Skopje, Republic of Macedonia
An alternative approach for numerical calculation of the square-wave voltammograms using the mathematical programming package MATHCAD is presented. A quasi-reversible redox reaction is considered and a mathematical model is developed under conditions of the square-wave voltammetry (SWV). Application of the mathematical model in MATHCAD is discussed and the file used for numerical simulation is presented. The relationships between the properties of the SW response and the parameters of both the quasireversible redox reaction and the excitation signal are discussed.
Keywords: MATHCAD; square-wave voltammograms; numerical calculation
R e z i m e
NUMERI^KO SIMULIRAWE NA KVADRATNO-BRANOVI VOLTAMOGRAMI SO
Valentin Mir~eski, Rubin Gulaboski i Igor Kuzmanovski
Institut za hemija, Prirodno-matemati~ki fakultet, Univerzitet
Sv. Kiril i Metodij", p. fah 162, 91001 Skopje, Republika MakedonijaKlu~ni zborovi:
MATHCAD; kvadratno-branovi voltamogrami; numeri~ki presmetkiPrezentiran e alternativen na~in za numeri~ko simulirawe na kvadratno-branovi voltamogrami so primena na matemati~kiot programski paket
MATHCAD. Razvien e matemati~ki model za kvazireverzibilna redoks-reakcija vo uslovi na kvadratno-branova voltametrija. Diskutiran e na~inot na koj mo`e matemati~kiot model da bide inkorporiran vo programskiot paket MATHCAD. Pokraj toa, prika`ana e kompletnata datoteka {to e koristena za simulirawe na ekscitacioniot signal i za numeri~ko simulirawe na voltametriskiot odgovor. Prou~eni se teoretskite funkcionalni zavisnosti pome|u parametrite na kvadratno-branoviot odziv i kineti~kite parametri na redoks-reakcijata, kako i parametrite na ekscitacioniot signal.
Glasnik na hemi~arite i tehnolozite na Makedonija, god. 18, br. 1, str. 6574 (1999)
GHTMDD 329 ISSN 0350 0136
Pristignato: 16 noemvri 1998
UDK: 004.6 : 66Prifateno: 17 mart 1999
Nastava
BANKI NA PODATOCI ZA FIZI^KI SVOJSTVA NA KOMPONENTI
Vera Me{ko i Liljana Markovska
Univerzitet
Sv. Kiril i Metodij", Tehnolo{ko-metalur{ki fakultet,Hemiskiot in`ener ja koristi postapkata za simulacija za da izvr{i mnogu va`ni raboti, po~nuvaj}i od presmetka na materijalni i energetski bilansi na procesnite {emi, pa s
è do predviduvawe na performansite na procesnite alternativi.Nedostatokot ili neadekvatnosta na podatocite za fizi~kite svojstva na komponentite koi{to u~estvuvaat mo`e zna~ajno da ja namali to~nosta i sigurnosta na modelot, duri i da go spre~i in`enerot vo izvedba na simulacionite studii.
Vo ovoj trud }e bidat dadeni prakti~ni soveti i tehniki koi mo`at da mu pomognat na in`enerot to~no da gi opi{e fizi~kite svojstva na komponentite koi{to u~estvuvaat vo simulaciite i da dobie podatoci za niv.
Klu~ni zborovi: fizi~ki svojstva; metodi; analiza; procenka; banki na podatoci
S u m m a r y
PHYSICAL PROPERTIES DATA BANKS
Vera Me{ko and Liljana Markovska
The "Sv. Kiril & Metodij" University, Faculty of Technology and Metallurgy,
91000, Skopje, Republic of Macedonia
Keywords: physical property; methods; analysis; estimation; data banks
In process simulation a number of important tasks are performed, ranging from calculation of mass and energy balances of large flowsheets to performance predictions of process alternatives. Using physical properties data banks, the process engineer can swiftly define a complex flowsheet and all the process conditions.
Missing or inadequate physical properties data may undermine the accuracy of a model or even prevent the engineer from performing the simulation. In this article we give practical tips and techniques to help the engineer describe accurately the physical properties data needed for a simulation.
Created by Zoran Zdravkovski, November 10, 1999